Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho Nhân dân, có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phù hợp, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệp - dịch vụ, gắn phát triển nông thôn với đô thị, xã hội nông thôn giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ, quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội được giữ vững.
1. Công tác tổ chức điều hành việc xây dựng nông thôn mới
Từ những mục tiêu trên, lãnh đạo huyện Châu Phú tiếp tục xác định nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025 là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của cả hệ thống chính trị, nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện khóa XII, nhiệm kỳ 2020 – 2025, nên đã quan tâm tập trung lãnh dạo, chỉ đạo điều hành công tác xây dựng nông thôn mới, cụ thể:
-UBND huyện thường xuyên kiện toàn Ban Chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Văn phòng Điều phối và Tổ giúp việc. Ban Chỉ đạo huyện phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên phụ trách các tiêu chí, chỉ tiêu nông thôn mới, nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ các xã sớm đạt các tiêu chí, chỉ tiêu theo lộ trình kế hoạch đề ra. Ban Chỉ đạo do Chủ tịch UBND huyện làm trưởng ban, Phó Chủ tịch UBND huyện làm phó trưởng ban thường trực, thành viên là lãnh đạo các ban, ngành, đoàn thể cấp huyện. Đối với cấp xã, thành lập Ban Quản lý xây dựng nông thôn mới và Tổ giúp việc với thành phần tương tự như cấp huyện. Công tác củng cố, kiện toàn, phân công nhiệm vụ cho các thành viên được thực hiện thường xuyên đảm bảo thực hiện tốt yêu cầu nhiệm vụ được phân công.
-Ban Chỉ đạo tham mưu với Thường trực Huyện ủy, UBND huyện xây dựng kế hoạch thực hiện hằng năm trên cơ sở nghiên cứu tổng hợp, đánh giá, theo dõi tiến độ thực hiện các tiêu chí, chỉ tiêu của ngành phụ trách và báo cáo theo yêu cầu của UBND huyện. Đồng thời yêu cầu UBND các xã xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể theo lộ trình, kế hoạch huyện đề ra; Tranh thủ nguồn lực hỗ trợ từ Trung ương, tỉnh và huy động các nguồn lực tại cơ sở.
-Ban Chỉ đạo huyện luôn lắng nghe, tranh thủ sự đóng góp của các tầng lớp nhân dân trong quá trình xây dựng nông thôn mới; chủ động liên hệ cấp ủy tỉnh phụ trách huyện và liên hệ với Sở, ban, ngành tỉnh để tiếp nhận các chủ trương, chính sách mới, các văn bản chỉ đạo có liên quan xây dựng nông thôn mới và nguồn kinh phí để triển khai thực hiện; trực tiếp hỗ trợ các xã điều tra, khảo sát, cập nhật, tổng hợp số liệu theo từng tiêu chí, chỉ tiêu.
-Thường xuyên tổ chức kiểm tra, giám sát (định kỳ và đột xuất) việc xây dựng kế hoạch, lộ trình và triển khai thực hiện xây dựng nông thôn mới nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc; đồng thời, phổ biến những cách làm hay, sáng tạo để nhân rộng, đảm bảo đạt chuẩn đúng lộ trình kế hoạch đề ra.
-Định kỳ hàng tháng, quý, Ban Chỉ đạo huyện tổ chức sơ kết, đánh giá tiến độ thực hiện từng tiêu chí, chỉ tiêu; hàng năm tổng kết công tác xây dựng nông thôn mới, rút ra những mặt hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm để xây dựng kế hoạch, giải pháp thực hiện tốt hơn cho những năm tiếp theo.
2. Công tác tuyên truyền vận động toàn dân xây dựng nông mới
Châu Phú có 11 xã và 2 thị trấn, trong những năm qua cấp ủy, chính quyền đã tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới bằng nhiều giải pháp. Trong đó, công tác tuyên truyền, vận động được xem là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong việc tổ chức thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới của các cấp ủy, chính quyền, các ngành từ huyện đến cơ sở với các hình thức như: Tuyên truyền qua hệ thống đài truyền thanh huyện, trên cổng thông tin điện tử của huyện, trên các panô áp phích, biểu ngữ; đặc biệt trong các buổi hội nghị trực tiếp tuyên truyền cho người dân tại các ấp, tổ tự quản dân cư. Tổ chức phát động thi đua "Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới"; "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới - đô thị văn minh", "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư". Thông qua công tác tuyên truyền đã giúp cho cán bộ và Nhân dân nhận thức, hiểu biết về ý nghĩa và lợi ích của việc xây dựng nông thôn mới, về cơ chế, chính sách, hình thức hỗ trợ đầu tư của nhà nước và trách nhiệm của cấp ủy cơ sở và của mỗi hộ gia đình trong việc chung tay xây dựng nông thôn mới. Từ đó, đã làm thay đổi nhận thức của người dân, từ việc trông chờ vào đầu tư của nhà nước đã chuyển sang chủ động tham gia tích cực vào xây dựng nông thôn mới. Thể hiện rõ ràng nhất là quần chúng nhân dân đã hăng hái tham gia thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, bằng nhiều hình thức như: hiến đất, di dời nhà, tháo dỡ mái che, trồng bông hoa cây xanh, tham gia ngày công lao động làm cầu đường giao thông, đóng góp tiền hàng, vật chất…
3. Thành quả trong xây dựng nông thôn mới
Thành quả đạt được thấy rõ nhất là kinh tế - xã hội của huyện Châu Phú phát triển mạnh, diện mạo các xã từng bước được nâng lên, tỷ lệ đường giao thông nông thôn được láng nhựa, bê tông ngày càng nhiều tạo thuận lợi cho việc đi lại sinh hoạt và sản xuất; trường học ngày càng khang trang, sạch đẹp, chất lượng giáo dục có bước phát triển khá; đời sống vật chất tinh thần của người dân được nâng lên; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo.
Kết quả đến tháng 5/2025, huyện có 8/11 xã đạt chuẩn xã nông thôn mới gồm: Bình Mỹ, Bình Thủy, Bình Chánh, Bình Long, Khánh Hòa, Mỹ Đức, Ô Long Vĩ và Thạnh Mỹ Tây, trong đó có 3 xã đạt chuẩn xã nông thôn mới nâng cao là: Bình Mỹ, Bình Thủy và Khánh Hòa.
Kết quả huy động và giải ngân nguồn vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đến năm 2024 là 1.175.809 triệu đồng, trong đó: Vốn ngân sách Trung ương: 17.925 triệu đồng; Vốn ngân sách tỉnh: 686.934 triệu đồng; Vốn ngân sách huyện: 354.000 triệu đồng; Vốn ngân sách xã: 98.500 triệu đồng; Vốn doanh nghiệp: 8.000 triệu đồng; Vốn tín dụng: 5.000 triệu đồng và vốn nhân dân đóng góp: 5.450 triệu đồng.
Ngoài ra người dân còn hiến gần 20.000m2 đất làm đường giao thông, đóng góp hàng nghìn ngày công lao động để xây dựng đường bê tông liên ấp, giao thông nội đồng, nghĩa địa nhân dân, các công trình phúc lợi và xây dựng nhiều hạng mục công trình phục vụ dân sinh. Cụ thể, các trục đường giao thông chính của huyện được triển khai đầu tư nhanh, với lũy kế trên 250km đường được bê tong và nâng cấp láng nhựa, xây mới 82 cây cầu bê tong hoặc thép, 100% các xã có đường giao thông kết nối với trung tâm huyện, hệ thống đường trục liên ấp và đường trục chính nội đồng được đầu tư trải nhựa, đỗ bê tông hoặc cán đá tà bạ.
Đến cuối năm 2024, thu nhập bình quân đầu người đạt 74,31 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới giảm còn 0,5%; hệ thống lưới điện trung, hạ thế được đầu tư đã phủ kín 99,96% các xã trên địa bàn; tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch đạt 96%; tỷ lệ toàn dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 93%; hệ thống thủy lợi đảm bảo tưới, tiêu phục vụ sản xuất; trường học, nhà văn hóa, trạm y tế đạt chuẩn quốc gia và đầu tư nhiều trang thiết bị hiện đại; trụ sở cơ quan làm việc từ huyện đến xã được đầu tư xây dựng khang trang rộng thoáng; thông tin truyền thông, mạng Internet phủ sống đến các xã; cơ sở hạ tầng thương mại, chợ nông thôn, được quan tâm đầu tư mới hoặc cải tạo, nâng cấp, ngày càng khang trang chất lượng, phát huy hiệu quả phục vụ nhân dân. Công tác bảo vệ môi trường nông thôn đã được chú trọng, từng bước làm thay đổi nhận thức, trách nhiệm của người dân. Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tại khóm, ấp có bước phát triển mới với nhiều nội dung, hình thức phong phú, đa dạng, góp phần bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội tại cơ sở. Đời sống người dân được nâng lên, được trực tiếp thụ hưởng các công trình phúc lợi xã hội.
Đạt được thành quả trên còn có sự đóng góp của Ban Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể chính trị-xã hội thông qua nhiều mô hình như:
-Hưởng ứng phong trào thi đua “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước” do Thủ tướng Chính phủ phát động.
-Ban Dân vận Huyện ủy với mô hình: “Tết Quân - Dân”, “Camera giám sát an ninh trật tự”, “Mái ấm tình thương”; thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, theo nguyên tắc “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng”.
-Mặt trận huyện duy trì mô hình vận động quỹ “Vì người nghèo" hàng năm được trên 100 tỷ đồng và Tổ cất nhà từ thiện đã cất hơn 200 căn nhà đại đoàn kết cho hộ nghèo, hộ khó khăn; mô hình “Đội duy tu sửa chữa đường”, “Thắp sáng đường nông thôn bằng đèn năng lượng mặt trời”, “Xây dựng hành lang giao thông thông thoáng, mỗi nhà làm hàng rào cây xanh, cột cờ thẳng tắp”, “Ấp tự quản bảo vệ môi trường” đã góp phần tạo cảnh quan môi trường xanh, sạch, đẹp. Phối hợp với Đài truyền thanh và Hội Khuyến học huyện thực hiện 02 chương trình “Chia sẻ cảnh đời bất hạnh” và “Ươm mầm tài năng” để hỗ trợ cho những hộ nghèo gặp tai nạn đột xuất, bệnh nặng kéo dài và học sinh nghèo hiếu học.
-Hội Nông dân huyện với mô hình “Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi”; “Nông dân thi đua sản xuất kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau xóa đói, giảm nghèo và làm giàu chính đáng”, nông dân sáng tạo kỹ thuật, dạy nghề hỗ trợ vốn sản xuất, vận động người dân phát hoang, trồng hoa tạo cảnh quan xanh - sạch đẹp, thực hiện vệ sinh môi trường.
-Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện với mô hình “Đường sạch nở hoa”, “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”, “Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình văn hóa”, xây dựng công trình “Thắp sáng đường quê”. Vận động các hộ dân trồng hoa, làm hàng rào, cột cờ, phân loại, xử lý rác hợp vệ sinh gắn với thực hiện xây dựng nông thôn mới.
-Hội Cựu chiến binh huyện với mô hình “Hội viên Cựu chiến binh gương mẫu”, “Gia đình Cựu chiến binh văn hóa”, “Căn nhà đồng đội”, phối hợp công an tuần tra bảo vệ an ninh trật tự.
-Liên đoàn Lao động huyện duy trì mô hình “Tháng công nhân”, “Mái ấm công đoàn”, phong trào thi đua “Giỏi việc nước, đảm việc nhà”, ”Giỏi việc nước, chia sẻ việc nhà”.
-Đoàn Thanh niên huyện phát động phong trào thi đua “Tuổi trẻ Châu Phú chung tay xây dựng nông thôn mới”, “thanh niên khởi nghiệp”, xây dựng nhà tình bạn; tổ chức trồng cây tạo cảnh quang môi trường, xanh, sạch, đẹp.
4. Đánh giá chung
-Thành quả Chương trình xây dựng nông thôn mới, có sức lan tỏa sâu rộng, người dân trực tiếp được thụ hưởng do chương trình xây dựng nông thôn mới mang lại, qua đó đã khuyến khích, động viên được người dân tham gia đóng góp tiền của, công sức, đất đai để cùng chung sức xây dựng nông thôn mới.
-Ban Chỉ đạo huyện đã có những đột phá trong công tác điều hành, sâu sát từng công việc cụ thể, thường xuyên kiểm tra, giám sát kịp thời cho ý kiến và chủ trương giúp từng ban ngành, từng xã để thực hiện đạt các tiêu chí, chỉ tiêu đề ra.
-Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển đồng bộ, kết hợp phát triển nông nghiệp gắn với thương mại, dịch vụ giữa nông thôn với đô thị; cơ cấu kinh tế của huyện chuyển biến tích cực theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng dịch vụ, từ đó thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện và nâng cao, tỷ lệ hộ nghèo giảm bền vững qua từng năm.
-Chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường ngày càng được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và ngày càng phát triển; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh chính trị được giữ vững, trật tự xã hội được đảm bảo, dân chủ ở cơ sở được phát huy, hệ thống chính trị ngày càng vững mạnh,.
5. Bài học kinh nghiệm
Một là, phải có sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự tập trung chỉ đạo quyết liệt của các cấp ủy Đảng, chính quyền, nhất là Ban Chỉ đạo huyện; phải xây dựng kế hoạch, có giải pháp, lộ trình thực hiện cụ thể, phân công ngành, cán bộ chịu trách nhiệm thực hiện từng tiêu chí.
Hai là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng để nhân dân thông suốt, đồng tình ủng hộ cùng chung tay với chính quyền địa phương đóng góp sức người, sức của để xây dựng thành công các tiêu chí, chỉ tiêu nông thôn mới bởi lẽ người dân là chủ thể của chương trình và là người hưởng lợi trực tiếp. Kịp thời phát hiện và tuyên dương khen thưởng những tập thể, cá nhân tiêu biểu để động viên, khích lệ tinh thần, nhân rộng phong trào trong quần chúng nhân dân.
Ba là, việc thực hiện phù hợp với điều kiện phát triển của địa phương, có cách làm phù hợp với điều kiện của từng địa phương thông qua lựa chọn nội dung, nhiệm vụ ưu tiên, vận dụng linh hoạt, sáng tạo cơ chế chính sách.
Bốn là, đẩy mạnh công tác xã hội hóa tập trung thực hiện các chỉ tiêu, tiêu chí không cần vốn; đồng thời khai thác nguồn thu, huy động mọi nguồn lực để đối ứng nguồn vốn của Trung ương, tỉnh đầu tư các tiêu chí, chỉ tiêu cần vốn.
Năm là, kế thừa và phát huy nhiều bài học kinh nghiệm, thành quả từ các chương trình mục tiêu, các phong trào quần chúng trước đây để vận dụng sáng tạo vào thực tiễn của huyện trong xây dựng nông thôn mới. Trong đó, có bài học kinh nghiệm xuyên suốt đó là: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân đóng góp, dân thụ hưởng”; thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, sử dụng vốn đúng mục đích công khai, minh bạch nguồn vốn đóng góp của các tổ chức và cá nhân.
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã thực sự khơi dậy được tinh thần yêu nước và sức lan tỏa trong các tầng lớp Nhân dân trên địa bàn huyện. Có được những kết quả ấy là do cấp ủy, chính quyền từ huyện đến cơ sở đã biết lấy dân làm gốc, sáng tạo, linh hoạt trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện, huy động sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự chung sức, đồng lòng của người dân với phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng”.
Xây dựng nông thôn mới là một quá trình lâu dài, mục tiêu “chỉ có điểm xuất phát, không có điểm dừng”. Với những kết quả đạt được trong thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới sẽ là tiền đề quan trọng, tạo động lực và niềm tin để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân huyện Châu Phú phấn đấu hoàn thành thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn tới./.
Đoàn Văn Hiển – Chủ tịch Hội Luật gia huyện Châu Phú
