Trong những năm qua, tình hình tệ nạn ma túy có nhiều diễn biến phức tạp. Số người nghiện mới gia tăng hàng năm, trong khi những người đã và đang cai nghiện ma túy có nguy cơ tái nghiện cao. Đây là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm gia tăng tội phạm, tệ nạn xã hội và lây nhiễm HIV/AIDS, gây ra những hậu quả nghiêm trọng về kinh tế, xã hội và sức khỏe cộng đồng. Tội phạm và tệ nạn ma túy thực sự đã trở thành hiểm họa lớn, nếu không được ngăn chặn kịp thời, sẽ là nguy cơ gây mất ổn định về chính trị, trật tự xã hội.
Nhận thức sâu sắc về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác phòng, chống ma túy (PCMT), Đảng, Nhà nước đã đề ra nhiều chủ trương, giải pháp và chỉ đạo quyết liệt nhằm phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và cộng đồng trong cuộc chiến chống ma túy. Đồng thời Chính phủ cũng đã quyết định lấy ngày 26/6 hàng năm là "Tháng hành động PCMT" để các cấp, các ngành và mỗi cá nhân, gia đình trong cộng đồng hưởng ứng và tích cực PCMT.
Mục tiêu chung trong công tác PCMT: Phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, toàn dân; tăng cường chỉ đạo làm chuyển biến nhận thức về nhiệm vụ và trách nhiệm, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong phòng, chống ma túy, nhất là vai trò của người đứng đầu. Triển khai đồng bộ các giải pháp, lấy phòng ngừa là chính, đấu tranh ngăn chặn ma túy từ xa, từ sớm là quan trọng để giải quyết tổng thể cả về giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại của ma túy.
Giải pháp phòng, chống ma tuý: Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đề ra nhiều chủ trương, chính sách và chỉ đạo hoàn thiện hệ thống pháp luật về PCMT. Nhờ triển khai thực hiện liên tục, đồng bộ các giải pháp, công tác PCMT đã có những chuyển biến tích cực, bước đầu đạt được những kết quả đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào sự ổn định và phát triển kinh tế. Tuy nhiên những kết quả thu được chỉ là bước đầu, chưa thật sự vững chắc. Tội phạm ma túy vẫn còn diễn biến khá phức tạp, sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt để đối phó với lực lượng chức năng. Bọn tội phạm ma túy không từ bỏ thủ đoạn nào để tiếp tục làm giàu trên nỗi đau của những gia đình có người thân nghiện ma túy.
Công tác tuyên truyền, giáo dục về PCMT đã được triển khai sâu rộng, góp phần nâng cao nhận thức của toàn xã hội về tác hại của tệ nạn ma túy; phong trào toàn dân PCMT đã được phát triển rộng khắp trên cả nước; tốc độ gia tăng người nghiện được kiềm chế, ở một số địa phương đã có xu hướng giảm.
Công tác PCMT đã từng bước được xã hội hóa, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia thực hiện; đã cảm hóa, giáo dục, cải tạo được nhiều đối tượng phạm tội, người nghiện hút ma túy tái hòa nhập cộng đồng trở thành người làm ăn lương thiện, có ích cho xã hội.
Trong lĩnh vực cai nghiện, mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng Đảng và Nhà nước đã quan tâm đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng điều trị cai nghiện với nhiều hình thức; đồng thời chú trọng quản lý người sau cai nghiện tại cộng đồng. Số người nghiện được tiếp cận các hình thức cai nghiện ngày một tăng, nhằm kiềm chế được tốc độ gia tăng người nghiện ma túy.
Nguyên nhân dẫn đến con đường nghiện ma túy: là do tính háo thắng của một số thanh niên tụ tập chơi bời liêu lỏng, muốn tìm khoái lạc, bạn bè lôi kéo rủ rê, bản thân ít hiểu biết về ma túy và tác hại của ma túy.
Một nguyên nhân khác khá đặc biệt quan trọng là do gia đình quản lý lỏng lẽo, nuông chìu, bận việc kinh tế gia đình, không kiểm soát được hoạt động của con, em trong gia đình, chỉ biết cung cấp tài chính, cho tiền tiêu xài… từ đó tạo điều kiện cho con em họ vào con đường nghiện ma túy. Nhiều bậc cha mẹ bàng hoàng khi hay tin con mình bị nghiện ma túy.
Thực trạng hiện nay, việc nghiện ma túy không chỉ đối với số thanh niên ngoài xã hội, mà hiện nay tệ nạn nghiện ma túy đã xâm nhập vào học đường thông qua một số đối tượng bên ngoài xã hội cấu kết với số học sinh thôi học tổ chức lôi kéo dụ dỗ, rủ rê các em học sinh đang ngồi ghế nhà trường vào con đường hút hít, tiêm chích ma túy, với thủ đoạn ban đầu là rủ rê ăn nhậu rồi cho sử dụng ma túy không lấy tiền, sau đó từng bước biến các em học sinh trở thành con nghiện lệ thuộc vào chúng. Điều đặc biệt lưu ý, nếu đã sử dụng ma túy chỉ một lần thì khó tránh xa nó, lúc này hối hận đã muộn.
Hậu quả, tác hại của ma túy: Trước hết là tác hại trực tiếp sức khỏe người sử dụng ma túy, khi đã nghiện ma túy thường gây ra các chứng bệnh như viêm niêm mạc mũi họng; tổn thương đường hô hấp, viêm phổi, ung thư phổi; sốt rét, viêm gan siêu vi B, C… tim mạch, rối loạn thần kinh, làm cho người nghiện trong trang thái điên loạn, sẳn sàng làm bất cứ việc gì đều không sợ hãy (hủy hoại thân thể, nhảy lầu…) và thực hiện các hành vi phạm tội (giết người, cướp của, trộm cắp...). Để có tiền thoả mãn cơn nghiện họ bất chấp những hành vi xấu, từ lấy cắp tài sản của gia đình, hàng xóm đến xin đểu, cướp giật, đáng sợ hơn là có thể bất chấp tính mạng của mình và của người khác miễn là có tiền để mua ma tuý sử dụng. Đặc biệt người nghiện ma túy thường mắc bệnh HIV/AIDS (do sử dụng chung kim tim hoặc quan hệ tình dục không an toàn…). Nếu dùng ma túy quá liều có thể tim ngừng đập, ngưng thở do bị sốt thuốc dẫn đến chết người.
Người nghiện lâu ngày cơ thể tiều tụy, gầy ốm, da xám xịt, môi thâm, tóc tai xơ xát, thân hình bẩn thỉu, hôi hám, bị suy sụp tinh thần, kém tập trung suy nghĩ, giảm thị lực, mất ý chí vươn lên vì luôn thèm nhớ ma túy. Người mới nghiện, thường gia tăng khả năng tình dục dẫn đến hành vi tình dục không an toàn, có thể bị lây nhiễm AIDS. Tuy nhiên khi sử dụng lâu dài thì ma túy làm suy yếu và mất hẳn khả năng quan hệ tình dục. Phụ nữ nghiện ma túy có người phải bán dâm để có tiền mua ma túy hoặc bọn ma cô sử dụng ma túy để ép buộc, sai khiến người nghiện nữ phải bán dâm lấy tiền mua ma túy của chúng; người nghiện ma túy là đánh mất tuổi trẻ, hủy hoại tương lai của chính mình, hoàn toàn không có lợi ích gì cho bản thân, gia đình và xã hội.
Người nghiện ma túy thường bị người thân xa lánh, không còn ý chí, nghị lực vươn lên, luôn đối phó với cơn nghiện, nếu tiếp tục sử dụng ma túy thì đi vào con đường chết. Người nghiện ma túy là gánh nặng, là nổi lo đối với gia đình. Gia đình phải tốn nhiều thời gian và tiền bạc cho người nghiện, bình quân khoảng 100.000đ đến 200.000đ cho mỗi liều ma túy, sau đó là chi phí cai nghiện. Gia đình mất đi 01 lao động, hạnh phúc gia đình tan vở, con cái mất tương lai.
- Người nghiện ma túy là gánh nặng đối với cộng đồng xã hội. Hằng năm Nhà nước phải chi hàng trăm tỷ đồng cho công tác phòng chống tệ nạn ma túy, cho điều trị cai nghiện, dạy nghề cho người nghiện tái hòa nhập cộng đồng. Bời vì đây là nguồn lây nhiểm HIV/AIDS và phát sinh tội phạm và tệ nạn xã hội khác, gây ảnh hưởng tình hình an ninh trật tự.
Ngoài ra, người thân trong gia đình buồn khổ, công việc làm ăn bị suy sụp, ảnh hưởng về mặt tài chính vì người nghiện phung phí tiền bạc, trộm cắp của cải trong nhà đem cầm, bán để mua ma túy; Hạnh phúc gia đình tan vỡ, con cái bị bỏ bê khi người chồng hoặc người vợ bị nghiện ma túy; Mặc cảm, xấu hổ với hàng xóm, láng giềng và bà con thân tộc vì gia đình có người nghiện; Hao phí tiền bạc công sức, thời gian chăm sóc khi người nghiện mắc những chứng bệnh do sử dụng các chất ma tuý, bỏ công ăn việc làm đi thăm nuôi khi người nghiện phải vào tù vì phạm pháp luật hoặc vào Trung tâm cai nghiện.
Nhiệm vụ và giải pháp phòng ngừa: Để thực hiện có hiệu quả công tác PCMT góp phần ổn định tình hình ANTT cần phải có sự quan tâm chỉ đạo thực hiện của các cấp ủy đảng, chính quyền, các ngành đoàn thể, sự chung tay góp sức thực hiện của cả cộng đồng, đó là:
- Đối với cá nhân, gia đình có trách nhiệm thực hiện đúng quy định của pháp luật về PCMT. Phát hiện, cung cấp cho cơ quan công an các thông tin về tệ nạn ma túy, giáo dục con em, thành viên gia đình, người thân về tác hại của ma túy, quản lý chặt chẻ, ngăn chặn con em, thành viên gia đình, người thân tham gia tệ nạn ma túy, giúp đở người nghiện ma túy tái hòa nhập cộng đồng.
- Đối với Nhà trường, kết hợp với việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt hè; tổ chức thực hiện chương trình giáo dục pháp luật về PCMT và lối sống lành mạnh cho học sinh không tham gia tệ nạn ma túy, làm cho học sinh có thái độ và hành vi đúng đối với việc lựa chọn cuộc sống lành mạnh, không dùng, không thử ma túy; phối hợp gia đình, cơ quan, tổ chức và chính quyền để quản lý giáo dục học sinh. Nếu nhà trường làm hết vai trò công tác giáo dục sẽ nâng cao hiệu quả trước tệ nạn ma tuý đang phát triển trong học đường.
- Đối với Mặt trận tổ quốc và các tổ chức thành viên, các ngành đoàn thể trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm tổ chức và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền tuyên truyền giáo dục nhân dân kiến thức pháp luật về PCMT; phòng ngừa ngăn chặn người của tổ chức mình và mọi công dân tham gia tệ nạn ma túy; Giám sát hoạt động PCMT ở cơ quan, trường học và địa bàn dân cư; Phối hợp chính quyền các cấp, các cơ quan có thẩm quyền để vận động cai nghiện ma túy; tham gia giáo dục dạy nghề, tìm việc làm giúp đở người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng; phòng chống tái nghiện, xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, văn minh, không có tệ nạn ma túy.
Lành Nguyễn
